Beleid

Lokaal beleid / lokale ontwikkelingen

1. Lokaal beleid / lokale ontwikkelingen
• Bouwstenen voor samenwerking peuterspeelzaal en onderbouw basisschool (april 2003)
• Peuterspeelzalen gemeente Overbetuwe nemen principebesluit te fuseren (voorjaar 2002)
• Het peuterspeelzaalwerk in Helmond wenst een professionele toekomst (voorjaar 2002)
• Doetinchemse peuterspeelzalen ondergebracht bij Yunio (november 2002)
• Peuterwerk, kinderspel; tien jaar SPL 1991-2001 (2001)
• Gemeente Veghel wil peuterspeelzaalwerk verder professionaliseren (april 2001)
• Gemeente Ooststellingwerf doet een kleine sap in de goede richting (voorjaar 2001)
• Stroomlijnen samenwerkingpeuterspeelzalen / basisschool (1999)
• Noord-Holland: Peuterspeelzalen in beeld (2000)
• Tweejaarlijkse stand van zaken Zeeuws peuterspeelzaalwerk
• Stichting Samenwerkende Peuterspeelzalen Schouwen-Duiveland; één jaar na de fusie
• Onderzoek naar een inkomensafhankelijke ouderbijdrage voor de peuterspeelzaal
• Spilcentra in Eindhoven
• Hoe kansen kunnen keren
• Professionalisering en schaalvergroting gaan ook in Heerlen hand in hand
• Handreiking peuterspeelzaalbeleid (Oktober 2004)
• Rapportage Kengetallen bedrijfsvoering 2003 voor het peuterspeelwerk & Expertmodellen binnenkort verkrijgbaar. (November 2004)
• Peuterspeelzalen en Voorscholen in de 4 grote steden gescheiden? / 'Voorschool koppelen aan basisschool' (VOS/ABB) (Mei / juni 2005)

1. Lokaal beleid en lokale ontwikkelingen

Bouwstenen voor samenwerking peuterspeelzaal en onderbouw basisschool (april 2003)

Uw gemeente heeft het beleidsvoornemen om de samenwerking tussen peuterspeelzalen en basisscholen te versterken of wellicht op te starten. Het is ook mogelijk dat een welzijnsorganisatie of een schoolbestuur wil werken aan afstemming en overleg tussen onderwijs en welzijn.

Soms is het prettig wanneer een buitenstaander dit proces begeleidt: Sardes biedt deze ondersteuning.

Gemeenten en instellingen vinden samenwerking tussen peuterspeelzalen en basisscholen belangrijk omdat zij willen werken aan een doorgaande lijn. Een cruciaal overgangsmoment voor een kind is de overstap van een voorschoolse voorziening naar de basisschool. Het belang van samenwerking is gebaseerd op het principe dat het positief is voor de ontwikkeling van kinderen wanneer deze overgang soepel verloopt. Hoe minder breuken kinderen ervaren, bijvoorbeeld doordat leidsters en leerkrachten de manier waarop ze met kinderen werken op elkaar afstemmen en zoveel mogelijk baseren op deze visie, hoe groter hun grip op de eigen situatie.

Er bestaan verschillende vormen van mogelijke samenwerking tussen peuterspeelzalen en basisscholen. Dat kunnen hele praktische activiteiten zijn, maar ook intensieve vormen van samenwerking waarbij de peuterspeelzalen en de basisschool hun programma inhoudelijk afstemmen.

Iedere situatie is uniek en daarom bieden wij een aanbod op maat. De eerste stap is een oriënterend en gratis gesprek over de huidige samenwerkingsrelatie tussen onderwijs en welzijn tot met het doel dat u wilt bereiken. Op basis van deze informatie stellen wij een aanbod samen en maken een uitgebreide offerte.

Wij bieden een passend aanbod, maar wij werken wel met een aantal bouwstenen die van belang zijn voor samenwerken aan kwaliteit:

• Werken aan kwaliteit in de voor- en vroegschoolse educatie: is samenwerking een geschikt instrument?
• Visie bepalen: waar staan we voor, waar gaan we voor?
• Stappenplan: de keuze van concrete samenwerkingsactiviteiten
• Draagvlak voor samenwerking
• Samenwerken op de werkvloer, maar ook op managementniveau
• Samenwerking als onderdeel van gemeentelijk beleid

Er zijn meerdere wegen naar Rome: misschien is in uw situatie een studiemiddag voldoende om de samenwerking te versterken. Soms is een langer traject nodig, bijvoorbeeld omdat er onvoldoende draagvlak is bij de basisscholen en peuterspeelzalen om te gaan samenwerken. U kunt ook kiezen voor de cursus Samenwerking. Deze cursus richt zich op de beginnende samenwerking tussen de peuterspeelzaal en de onderbouw van de basisschool. Beide partijen gaan samen aan de slag en doorlopen in korte tijd een stappenplan. Aan het einde van de cursus liggen er concrete samenwerkingsafspraken waar meteen aan gewerkt kan worden.

Wanneer u belangstelling heeft voor dit aanbod, kunt u contact opnemen met Berend Schonewille of Heleen Versteegen, tel. 030 – 232 62 00

Sardes Voor- en Vroegschoolse educatie (van de website www.sardes.nl)

Peuterspeelzalen gemeente Overbetuwe nemen principebesluit te fuseren* (voorjaar 2002)

* Notitie n.a.v. een oriënteringsfase op mogelijke samenwerking, april 2002

Vooraf

Na opheffing van de afzonderlijke gemeenten Elst, Heteren en Valburg namen de 8 organisaties voor peuterspeelzaalwerk binnen de context van de nieuw ontstane gemeente Overbetuwe in april van 2002 het principebesluit, onder de navolgende voorwaarden, te willen fuseren:

Om een organisatie van een dergelijke omvang te kunnen managen is het in ieder geval noodzakelijk dat:

• het peuterspeelzaalwerk zal worden geüniformeerd (uniforme leidster-kindratio, uniforme openingstijden, uniforme ouderbijdrage, uniform pedagogisch beleid e.d.);
• er een professioneel management komt;
• er een goed gefaciliteerd financieel- en administratief apparaat komt;
• het bevoegd gezag de vorm krijgt van een modern bestuurlijke constructie;
• de huidige werkgelegenheid wordt gewaarborgd.

Verder stelden de betrokken organisaties dat voor het welslagen van een eventueel fusieproces een goede voorbereiding noodzakelijk is. De betrokken besturen zijn dan ook van mening dat een dergelijk proces deskundig begeleid zal moeten worden en dat de gemeente Overbetuwe de betrokken besturen hierin financieel tegemoet zal moeten komen.

Aanleiding principebesluit (motief)

De besturen van de betrokken Overbetuwse peuterspeelzalen constateerden gezamenlijk de noodzaak van een nauwere onderlinge samenwerking en vervolgens van een verregaande professionalisering van het peuterspeelzaalwerk. De besturen deden deze constatering tegen de achtergrond van:

• het feit dat er sprake is van een toenemende aandacht voor de zorg van het jonge kind en van een groeiend besef dat de ontwikkeling die kinderen in de eerste jaren van hun leven doormaken essentieel is voor hun verdere ontwikkeling;
• de toenemende ingewikkeldheid van regelgeving en rechtspositionele kwesties en het feit dat mede hierdoor steeds meer en hogere eisen worden gesteld, die vrijwillige besturen te boven gaan.

Ervaren knelpunten (bedreigingen) en geconstateerde positieve punten (kansen) van de huidige afzonderlijke Overbetuwse organisaties voor peuterspeelzaalwerk

De betrokken besturen inventariseerden wat zij als knelpunten binnen hun organisatie ervaren. Zij benoemenden de volgende knelpunten (scorend van hoog naar minder hoog):

1. De toenemende ingewikkeldheid rond rechtspositionele zaken en wet- en regelgeving en onvoldoende financiële facilitering scoorden het hoogst.
2. De slechte huisvesting van de meeste peuterspeelzalen.
3. Toenemende eisen van de gemeente.
4. Het steeds moeilijker worden om aan personeel te komen (met name vervangsters).
5. Weinig continuïteit binnen de besturen.
6. Gebrek aan voldoende bestuursleden.

De betrokken besturen hebben tevens geïnventariseerd wat de belangrijkste positieve zaken zijn binnen hun organisaties. Zij vinden de volgende zaken binnen hun organisatie positief (scorend van hoog tot minder hoog):

1. De aandacht van de leidsters voor de kinderen.
2. De aandacht die er binnen de peuterspeelzalen is voor spel en het gevoerde pedagogische beleid.
3. De bestuurlijke betrokkenheid.
4. De inrichting van de peuterspeelzalen.
5. De openingstijden en de ouderbetrokkenheid
6. De bereikbaarheid van de peuterspeelzalen

Binnen één nieuwe sterke organisatie voor peuterspeelzaalwerk zien de betrokken besturen de mogelijkheid het hoofd te bieden aan de geconstateerde knelpunten en de sterke kanten minimaal te continueren.

Lokale situatie

Na de gemeentelijke herindeling bestaat de gemeente Overbetuwe uit 11 kernen:

• Elst (de voormalige gemeente Elst);
• Heteren, Driel en Randwijk (de voormalige gemeente Heteren)
• Andelst, Hemmen, Herveld, Oosterhout, Slijk-Ewijk, Valburg en Zetten (de voormalige gemeente Valburg).

De gemeente Overbetuwe telt ongeveer 40.000 inwoners, waarvan ca 1.400 2 1/2 - 4 jarigen. In alle oude gemeenten vond peuterspeelzaalwerk plaats. De volgende 8 organisaties zijn voor de uitvoering van dat peuterspeelzaalwerk verantwoordelijk:

• De Stichting Peuterspeelzalen Elst (Elst)
• De Stichting Kindercentrum Peuterdorp (Heteren)
• De Stichting Peuterspeelzaal de Santenkraam (Herveld)
• De Stichting Peuterspeelzaal de Veldmuisjes (Oosterhout)
• De Stichting Peuterspeelzaal Hummeloord (Valburg)
• De Stichting Peuterspeelzaal Zetten e.o.(Zetten)
• De Stichting Peuterspeelzaal de Paddestoel (Driel)
• De Stichting Peuterspeelzaal Ukkepuk (Randwijk)

Totaal : 8 verschillende organisaties voor peuterspeelzaalwerk, die tezamen 10 peuterspeelzalen exploiteren.

Het totale bereik (inclusief het potentieel bereik) van al de organisaties voor peuterspeelzaalwerk in de gemeente Overbetuwe ligt rond de 60 %. Dit is gelijk aan het landelijk gemiddelde.

De gehanteerde groepsgrootte staat los van het aantal leidsters dat voor een groep staat. De leidster-kindratio geeft vervolgens het aantal peuters op één betaalde leidster weer.

De stichting Peuterspeelzalen Elst, de stichting 'Kindercentrum Peuterdorp' (Heteren) en de stichting 'de Paddestoel' (Driel) hanteren alle drie een groepsgrootte van 20 peuters en 2 leidsters op één groep. De leidster-kindratio is bij deze 3 stichtingen is 1:10.

De stichting 'Peuterspeelzaal de Santenkraam' (Herveld) hanteert een groepsgrootte van 20 peuters en 1,6 (aangevuld met 0,4 vrijwilligers) leidster op één groep. De leidster-kindratio is 1:12,5.

De stichting 'Peuterspeelzaal de Veldmuisjes' (Oosterhout) hanteert een groepsgrootte van16 peuters en 1 leidster op één groep. De leidster-kindratio is 1:16.

De stichting 'Peuterspeelzaal Hummeloord' (Valburg) hanteert een groepsgrootte van15 peuters en 1 leidster op één groep. De leidster-kindratio is 1:15.

De stichting 'Peuterspeelzaal Zetten e.o.' hanteert een groepsgrootte 18 peuters en 1 leidster op één groep. De leidster-kindratio is resp. 1:18.

Het peuterspeelzaalwerk in Helmond wenst een professionele toekomst* (voorjaar 2002)

* 'Peuterspeelzaalwerk in Helmond wenst een professionele toekomst'. Helmond, 2002

Vooraf

De wens van een professionele toekomst maakte het Helmondse peuterspeelzaalwerk kenbaar via de notitie 'Peuterspeelzaalwerk in Helmond wenst een professionele toekomst' (verschenen in het voorjaar van 2002). De notitie werd samengesteld door een stuurgroep, waarin de volgende 2 organisatie participeerden: de stichting 'Helmondse Overkoepeling Peuterspeelzalen' (ter plekke bekend als de stichting HOP) en de stichting 'Welzijnsbevordering Helmond' (SWH).

In de notitie wordt ingegaan op de toekomstige positionering van het peuterspeelzaalwerk in Helmond en wordt aangegeven welke toekomstige organisatievorm wenselijk is. De aanleiding voor het opstellen van de notitie was het feit dat de stichting HOP te kennen had gegeven niet in volle omvang de verantwoordelijkheid kon en wilde dragen voor de prestatieafspraken met de gemeente Helmond en voor de verantwoordelijkheid die de status van professionele ondersteuning met zich meebrengt. Genoemde verantwoordelijkheid werd daarom destijds overgedragen aan de SWH, nadat de gemeenteraad van Helmond in 1998 besloten om de gelden voor de beroepsmatige ondersteuning van de peuterspeelzalen aan de stichting HOP toe te kennen. De betrokken organisaties vonden, mede doordat de termijn die betrekking heeft op de overeenkomst, inzake de toegekende verantwoordelijkheden, in augustus 2002 zou aflopen. Men vond het tijd voor een evaluatie.

Helmondse situatie

In Helmond zijn 23 peuterspeelzalen. Van deze 23 peuterspeelzalen zijn er 7 zgn. OK - peuterspeelzalen (OK = OnderwijsKansen) en 16 zgn. basis peuterspeelzalen. Alle Helmondse stichtingen, op één stichting na, die peuterspeelzalen in hun beheer hebben zijn vertegenwoordigd in de stichting HOP. De SWH beheert 7 peuterspeelzalen en de overige 16 peuterspeelzalen worden beheerd door zelfstandige stichtingen.

De stichting HOP stelt zich ten doel:

• De belangenbehartiging en ondersteuning van het peuterspeelzaalwerk;
• Ontwikkeling en instandhouding van de peuterspeelzaalactiviteiten in Helmond;
• Kwaliteitsbewaking;
• Professionalisering.

De 16 basis peuterspeelzalen worden begeleid door twee of meer vrijwillige leidsters. De groepsgrootte varieert van 12 tot 24 peuters. In de 7 OK Peuterspeelzalen worden de groepen (15 peuters) begeleid door 2 beroepskrachten en één vrijwillige leidster. Het bereik is 61,5 %. Wanneer hierbij de wachtlijstkinderen worden opgeteld komt het percentage bereik / potentieel bereik op 69 %.

De stichting HOP heeft tot haar beschikking:

• Een coördinator voor 19 uur;
• Een pedagogisch medewerksters voor 11 uur;
• Een administratief medewerkster voor 19 uur.

Het bereik en potentieel van de peuterspeelzalen ligt rond de 69 %.

Knelpunten

De vrijwillige leidsters ontvangen een vergoeding van € 700 per jaar. Hiervoor zijn zij 48 weken per jaar actief en de inzet varieert van 6 tot 12 uur per week. In toenemende mate blijkt het onbetaalde werk tot betaald werk (in 2001 was dat het geval voor 52 % van alle vrijwillige leidsters). De ervaring en kennis vliegt de deur uit. Ook binnen de besturen van de betrokken 26 stichtingen is het verloop groot (26 % in 2001). De basispeuterspeelzalen zijn steeds vaker bezig om hun hoofd boven water te houden. Het steeds weer werven van vrijwilligers kost veel te veel tijd. Geconcludeerd wordt dat de maatschappelijke verwachtingen ten aanzien van de pedagogische kwaliteit van de peuterspeelzaal niet meer zijn waar te maken zonder de inzet vna professionals. Dit ondanks de enthousiaste inzet van alle betrokkenen.

Professionalisering moet

Hoewel het chronisch tekort aan vrijwilligers als een motief tot de noodzaak van professionalisering wordt genoemd, vinden de samenstellers van de notitie met steun bij allerlei landelijke ontwikkelingen en maatschappelijke verwachtingen t.a.v. het peuterspeelzaalwerk. Het peuterspeelzaalwerk is op weg een belangrijke partner te worden binnen het lokale jeugdbeleid 0 - 6 jarigen en wil het de verwachtingen waar kunnen maken, dan zal er in een verbetering van de randvoorwaarden geïnvesteerd moeten worden. De betrokken organisaties nodigen in hun notitie de gemeente Helmond uit die randvoorwaarden nadrukkelijk te verbeteren.

Mogelijke toekomstige organisatievormen en een stappenplan

In de notitie wordt gekozen het peuterspeelzaalwerk in de toekomst onder te brengen binnen het welzijnswerk. Voor een verregaande professionalisering wordt een faseplan gepresenteerd dat zich uitstrek over een periode van 4 jaar.

Doetinchemse peuterspeelzalen ondergebracht bij Yunio (november 2002)

Vooraf

Professionalisering van het peuterspeelzaalwerk en het zorgen voor continuïteit zijn de belangrijkste redenen voor het onderbrengen van alle huidige peuterspeelzalen bij Yunio. Het college van B&W gemeente Doetinchem heeft ingestemd met de uitgangspunten die moeten leiden tot een budgetovereenkomst tussen de gemeente en Yunio. Vanaf 1 november zullen de veertien Doetinchemse peuterspeelzalen worden ondergebracht bij Yunio. Yunio ontstond uit een fusie tussen Okido (kinderopvangorganisatie) en de Zorggroep Oost Gelderland.

Yunio verzorgt een keten van diensten gericht op aanstaande ouders en ouders met kinderen van nul tot dertien jaar. Het pakket omvat Kraamzorg, Jeugdgezondheidszorg (consultatiebureaus), Kinderopvang en Peuterspeelzalen.

Professionalisering

Tot voor het onderbrengen van de peuterspeelzalen bij Yunio werden de peuterspeelzalen vooral bestuurd door vrijwilligers. Het was voor de afzonderlijke besturen, die veelal bestaan uit ouders, steeds moeilijker de benodigde continuïteit en kwaliteit te garanderen. Daarom is gekozen voor de overgang naar Yunio. Ook voor de peuterspeelzaalleidsters is de verandering belangrijk; in de nieuwe organisatie worden zij gecoacht en begeleid in de uitvoering van hun werk.

Uitgangspunten

Na een reeks zeer constructieve overleggen tussen de besturen van de peuterspeelzalen en Yunio is er overeenstemming bereikt over de kernopdracht van de peuterspeelzalen. Vanuit deze kernopdracht zijn afspraken gemaakt over het behoud van identiteit, het plaatsingsbeleid en de pedagogische uitgangspunten.

Extra investering

In het peuterspeelzaalwerk komt steeds meer regelgeving o.a. op het gebied van veiligheid, kwaliteit en hygiëne. Om te voldoen aan deze regels moeten er steeds meer kosten worden gemaakt. Bovendien geldt voor de meeste peuterspeelzalen dat het bestuurswerk dat tot nu toe door vrijwilligers werd verricht, nu wordt overgenomen door medewerkers in loondienst. De gemeente investeert eenmalig fors in de aanschaf van buitenspelmateriaal, ergonomisch meubilair en binnenspeelmateriaal. Daarnaast heeft de gemeente een structurele bijdrage toegezegd die neerkomt op een 50/50 verdeling van de kosten tussen de gemeente en ouders. Ten aanzien van de bijdrage van de ouders wordt een inkomensafhankelijke ouderbijdrage toegepast waarbij aandacht is voor de toegankelijkheid voor ouders met lagere inkomens.

Nadere informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Liesbeth Nijkamp, projectleider peuterspeelzalen Yunio. Telefoonnummer 0314-359418 of 06-20634782.

Peuterwerk, kinderspel; tien jaar SPL 1991-2001 (2001)

De Stichting Peuterwerk Landgraaf vierde in 2001 het feit dat de SPL 10 jaar geleden ontstaan is uit een fusie van 6 autonome stichtingen peuterspeelzaalwerk, die samen 12 peuterspeelzalen beheerden. De SPL vond dit de moeite waard om dat uitgebreid te vieren. Naast allerlei festiviteiten leverde dit lustrum een alleraardigst en kleurrijk boekwerk op, getiteld: Peuterwerk, kinderspel; tien jaar SPL 1991-2001.

Voor die organisaties die iets dergelijks ook willen realiseren: een heel leuk voorbeeld. Voor die peuterspeelzalen die nog twijfelen aan het nut van samengaan met andere peuterspeelzalen in de eigen gemeente: een heel interessant boekje om eens te lezen.

Voor nadere inlichtingen (overigens die het eerst komt, die het eerst maalt!) kunt u contact opnemen met het kantoor van de SPL: 045-5311983

Gemeente Veghel wil peuterspeelzaalwerk verder professionaliseren (april 2001)

In Veghel heeft de gemeenteraad de beleidsnota 'Peuterspeelzaalwerk gemeente Veghel' vastgesteld. De gemeente achtte het gewenst dat in het kader van de voorbereiding op de basisschool het peuterspeelzaalwerk verder werd geprofessionaliseerd. Alle speelzalen hebben in eerste instantie een basisfunctie. In wijken waar sprake is van achterstand kunnen plusfuncties worden ingevoerd (Informatie: Erik Tausch, gemeente Veghel, tel. (0413) 38 64 76).

Gemeente Ooststellingwerf doet een kleine stap in de goede richting (voorjaar 2001)

De gemeente Ooststellingwerf presenteert door middel van de notitie 'De kleine Stap(t) in de goede richting' de plannen voor een verdergaande professionalisering van het peuterspeelzaalwerk. De gemeente Ooststellingwerf constateert dat een verdergaande professionalisering vraagt om professionele leiding en een professioneel bestuur. Daarnaast constateert de gemeente Ooststellingwerf dat schaalvergroting of een verdere vorm vna samenwerking noodzakelijk is om in te kunnen spelen op de vele ontwikkelingen. Verder vindt de gemeente Ooststellingwerf het noodzakelijk te streven naar een centraal werkgeverschap en standaardisatie van uren van de leidsters.

Stroomlijnen samenwerkingpeuterspeelzalen / basisschool (1999)

Om de samenwerking tussen de speelzalen en basisscholen te stroomlijnen heeft Stichting De Meeuw de map Peuters en kleuters uitgegeven. De map beschrijft mogelijkheden, uitgangspunten, randvoorwaarden en regelingen. Verdere professionalisering van voor- en vroegschoolse voorzieningen sluit aan bij het Rotterdamse 'Tweede Thuisproject'. Els Kuyper, wethouder Onderwijs en Jeugdbeleid schrijft in het voorwoord van de map Peuters & Kleuters: 'Met de Operatie 'Tweede Thuis' hopen we elk kind een veilige en stimulerende opvangmogelijkheid te bieden, naast de plek in het gezin thuis. Veel jonge kinderen in Rotterdam kunnen een steuntje in de rug goed gebruiken, bijvoorbeeld omdat ze thuis een andere taal spreken. Voor hen is een peuterspeelzaal die samenwerkt met een basisschool een goede plek waar ze hun speelervaring kunnen verruimen.'

'Peuters & kleuters, Een handreiking tussen peuterspeelzaal en basisschool'. 1999. Stichting De Meeuw, Postbus 57689, 3008 BR Rotterdam, telefoon (010) 486 30 22. e-mail: stichting@de-meeuw.nl; internet www.de-meeuw.nl

Noord-Holland: Peuterspeelzalen in beeld (2000)

In het kader van het project 'Profilering, Positionering, Professionalisering' constateerde IMCO, de Noord Hollandse provinciale steunfuctieorganisatie, dat peuterspeelzalen behoefte hebben aan informatie over de manier van werken. Want voor tal van zaken zijn voor de werksoort geen algemeen geldende normen of richtlijnen vastgesteld. Ook gemeenten hebben behoefte aan informatie om hun beleid ten aanzien van het speelzaalwerk verder te ontwikkelen.

Om beter inzicht te krijgen in de huidige praktijk heeft IMCO in het najaar van 2000 een inventarisatie gehouden onder de speelzalen in Noord-Holland. Het verslag van deze inventarisatie geeft een goed beeld van verschillende onderwerpen zoals de gemiddelde groepsgrootte, aantal leidsters, overhead, wachtlijsten, bereik, ouderbijdrage en subsidie. Ook worden samenwerking, specifieke projecten en een aantal aspecten van kwaliteit in beeld gebracht.

'Peuterspeelzalen in beeld', Purmerend:IMCO, f 12,50. IMCO, telefoon (0299) 41 87 00, e-mail: informatiepunt@imco-nh.nl

Tweejaarlijkse stand van zaken Zeeuws peuterspeelzaalwerk

Scoop voert tweejaarlijks een onderzoek uit naar de stand van zaken binnen Zeeuwse peuterspeelzalen voor wat betreft aantallen, wachtlijsten, ouderbijdragen etc. Informatie hierover kan worden opgevraagd bij Wim van Gorsel (0118-682558), www.scoopzld.nl.

Stichting Samenwerkende Peuterspeelzalen Schouwen-Duiveland; één jaar na de fusie

Na de start in maart 200 was 2001 het eerste volledige kalenderjaar voor de nieuwe samenwerkingsstichting. Onder de stichting vallen 9 peuterspeelzalen, verdeeld over 9 dorpskernen (Bruinisse, Oosterland, Nieuwekerk, Dreischoor, Brouwershaven, Kerkwerve, Scharendijke, Renesse en Burgh-Haamstede).Het bereik lag in 2001 op 77 % van alle 2 ½ - 4 jarigen. De maximale groepsomvang bedraagt 18 peuters. Op een groep van maximaal 18 peuters staan 2 gekwalificeerde leidsters. De peuters bezoeken twee keer per week de peuterspeelzaal. In incidentele gevallen bezoekt een peuter de peuterspeelzaal voor meerdere dagdelen per week. De ouderbijdrage (een vast bedrag per maand ongeacht het inkomen) bedroeg in 2001:

• € 24,95 per maand voor 2 ochtenden;
• € 22,69 per maand voor 1 ochtend en 1 middag;
• € 20,42 voor 2 middagen.

De ouderbijdrage wordt over 11 maanden per jaar geïnd (in de maand juli wordt geen ouderbijdrage geïnd).

In het voorwoord concludeert de voorzitter van de stichting Frans Kok na de intro: “We cannot always build the future for our youth, but we can build our youth for the future” (Franklin Delnano Roosevelt (1882-1945), onder andere het volgende.

Peuterspeelzalen hebben, naast het gezin, als mede beïnvloeder van buiten een verantwoordelijkheid t.o.v. de jeugd. Om deze medeverantwoordelijkheid waar te kunnen maken zal het peuterspeelzaalwerk verder moeten professionaliseren. Peuterspeelzaalwerk is geen vrijblijvende zaak meer van gedreven vrijwilligers, maar van medewerkers die je moet kunnen aanspreken. Hij constateert verder dat in het eerste volledige jaar de vrees naar voren kwam de eigen identiteit te verliezen. Hiervoor behoeft naar zijn zeggen geen angst te zijn. De peuterspeelzalen worden immers geleid door mensen, die allen altijd min of meer een eigen stempel op een organisatie drukken. Hij stelt dat die angst onnodig is. Wel waarschuwt hij voor afzondering van de centrale organisatie. Hij vestigt de aandacht op het belang van eenheid binnen de organisatie. En doet dan ook een beroep op de lokale besturen en de leidsters meer betrokkenheid bij de centrale organisatie te tonen. Samenwerken binnen één organisatie is meer dan alleen maar informatie uitwisselen. Tot slot concludeert hij dat het peuterspeelzaalwerk een onderdeel is van een zich steeds weer veranderende wereld en dat het peuterspeelzaalwerk daar midden in staat.

In het jaarverslag wordt geconstateerd dat er in het eerste volledige jaar al veel is bereikt: een goed systeem voor de inning van de ouderbijdrage, de uitvoering van het (administratieve) personeelswerk, de opzet van de financiële administratie en de uitbreiding van dagdelen. Maar er valt ook nog veel te doen. De stichting concludeert dat ze er voor moet oppassen niet te veel te blijven steken in de dagelijks gang van zaken, maar dat er ook ruimte en tijd moet zijn voor het inspelen op actuele ontwikkelingen. Zo zal er ook een duidelijke toekomstvisie ontwikkelt moeten worden. Het gegeven dat het bestuur aansluiting heeft gezocht bij de inhoud van het visiedocument ‘Peuterspeelzaalwerk in 21ste eeuw, geeft aan dat de stichting de actualiteit niet uit het oog verliest en serieus werk maakt van die toekomstvisie.

De stichting is verder actief op het terrein van de VVE en wil nadrukkelijk verder investeren in kwaliteit. Uitgangspunt voor het peuterspeelzaalwerk is het spelenderwijs ontwikkelen en leren.

Uit de jaarrekening valt op te maken dat in 2001 de gemeente 64 % van de totale kosten voor haar rekening nam en de stichting Samenwerkende Peuterspeelzalen Schouwen-Duiveland 36 % (via de ouderbijdrage).

Onderzoek naar een inkomensafhankelijke ouderbijdrage voor de peuterspeelzaal

In februari 2002 verscheen het onderzoeksrapport ‘Onderzoek naar een inkomensafhankelijke ouderbijdrage voor de peuterspeelzaal’. Het onderzoek vond plaats op verzoek van STEPS (STEdelijke Peuterspeelzaal Stichting te Maastricht), nadat de gemeente Maastricht STEPS had hiertoe had verzocht. STEPS zou met ingang van 1 januari 2002 moeten overstappen op een inkomensafhankelijke ouderbijdrage. Tot dat moment hanteerde STEPS een vaste ouderbijdrage van fl 6,-- ( 2,72 euro) per dagdeel. Het onderzoek richtte zich op de volgende 5 vragen:

• Een onderzoek naar de situatie bij andere organisaties voor peuterspeelzalen elders in Nederland;
• Een enquête onder de ouders van de peuters die gebruik maken van de bij STEPS aangesloten peuterspeelzalen;
• Interviews met de leidsters van enkele bij STEPS aangesloten peuterspeelzalen;
• Een doorkijk naar de toekomst om de effecten in kaart te brengen van een invoering van een inkomensafhankelijke ouderbijdrage bij STEPS;
• Een verkenning van de benodigde aanpassingen van de organisatie van STEPS als gevolg van de invoering van een inkomensafhankelijke ouderbijdrage.

Het onderzoek werd uitgevoerd door Maurice Oude Wassink (OWP Research te Maastricht).

Wetenschapswinkel Universiteit Maastricht
Postbus 6161
6200 MD Maastricht
Tel: 043 – 388 31 20
Fax: 043 – 325 74 28
E-mail: wetenschapswinkel@sz.unimaas.nl

Het volledige onderzoeksrapport is te downloaden: http://www.ssc.unimaas.nl/wetenschapswinkel/pdf_docs/Steps%20(ouderbijdrage).PDF

Spilcentra in Eindhoven

Op maandag 4 november jl namen de makelaars VVE, tijdens een slotconferentie in Eindhoven, afscheid. Tijdens de slotconferentie stonden de Eindhovense Spilcentra centraal. De gemeente Eindhoven fungeerde hierbij als gastheer. De kennismaking met de Eindhovense Spilcentra was boeiend en verassend.

‘Spil’ is het nieuwe speel- en leermodel voor kinderen van 0-12 jaar, zoals de gemeente Eindhoven vorm geeft aan voorzieningen voor kinderen van 0 – 12 jaar. De naam Spil staat voor Spelen, Integreren en Leren, waarbij de maximale ontwikkelingskansen van alle 0 -12 jarigen staan centraal staan.

In Eindhoven worden circa vijftig Spilcentra gerealiseerd, die alle dezelfde basisstructuur hebben, maar per gebied (wijk/buurt) een verschillende invulling krijgen. De invulling (maatwerk) is afhankelijk van de groep kinderen en ouders waarvoor ze zijn bedoeld. Op 4 februari 2002 heeft de gemeenteraad van Eindhoven met de plannen ingestemd. Dit betekent dat in een periode van tien tot vijftien jaar overal in Eindhoven Spilcentra zullen ontstaan.

“Spilcentra zijn ontwikkelingsgerichte centra op gebiedsniveau met de functies educatie, spelen, opvang, ontwikkelingsstimulering, opvoedingsondersteuning en een systeem van vroegsignalering en ontwikkelingsmonitoring. In Spilcentra werkt een aantal voorzieningen structureel inhoudelijk en organisatorisch samen. De basis van Spilcentra wordt gevormd door het basisonderwijs, het peuterwerk en de kinderopvang. Deze basis kan aangevuld worden met andere functies waardoor Spil-brede eenheden ontstaan”. Zo valt op de website van de gemeente Eindhoven te lezen.

Verder op de website van de gemeente Eindhoven: “Voor ieder Spilcentrum wordt nauwkeurig in kaart gebracht welk aanbod voor het betreffende werkgebied of doelgroep gewenst is. De vraag van de gebruikers (de kinderen en ouders) vormt daarbij de kern. De gedachte van een ononderbroken ontwikkelingsgang voor kinderen, het inzicht in de dagindelingsproblematiek en het aanbieden van dagarrangementen liggen ten grondslag aan de keuze om in geheel Eindhoven tot Spilcentra over te gaan. Om dit te bereiken wordt er een convenant vervaardigd tussen de gemeente en de besturen van basisscholen, peuterwerk en andere partners, waarin bindende afspraken worden vastgelegd teneinde het Spilconcept in te voeren. Met het Spilconcept wordt een doorlopende infrastructuur van voorschoolse opvang, onderwijs, spelen, opvang tussen de middag en culturele, educatieve en sportieve activiteiten na school mogelijk gemaakt, die aansluit bij de behoeften van ouders en kinderen. Om het voorgenomen beleid om te zetten in concrete daden zal de gemeente Eindhoven de kansen die zich nu voordoen voor multifunctioneel gebruik van bestaande en nieuwe gebouwen aangrijpen om Spilcentra al op korte termijn te verwezenlijken”.

Er is door de gemeente Eindhoven een speciale brochure over Spilcentra gemaakt, die u hier kunt downloaden.

Meer informatie:
drs. A.J.M. van Gerwen, projectmanager spilcentra,
e-mail: spilcentrum@mo.eindhoven.nl
telefoon: 040 – 238 2778

Hoe kansen kunnen keren

Piet Derikx, Okke Moeke en Jan Timmers (bovenschools management Signum te 's-Hertogenbosch)

Het jaar 2001 was een bewogen jaar voor het peuterspeelzaalwerk in 's-Hertogenbosch. Op 11 juli ging de Facilitaire Stichting Peuterspeelzalen 's-Hertogenbosch failliet. Anderhalve maand later al was er een doorstart onder leiding van vijf besturen van scholen voor primair onderwijs. Gezamenlijk richtten zij de Stichting Peuterspeelzalen 's-Hertogenbosch (SPH) op. Het bestuur daarvan werd gedragen door deze schoolbesturen. De directie van het peuterspeelzaalwerk werd ondergebracht bij het bovenschools management van het grootste besturenkoppel, de Sint Jan Stichting en de Stichting Primair Onderwijs 's-Hertogenbosch. Deze twee besturen fuseerden in 2002 tot Signum.

Deze ontwikkeling bracht het denken over het realiseren van meer samenhang tussen voorzieningen voor jonge kinderen en hun ouders, in een stroomversnelling. De tamelijk onorthodoxe beslissing om het peuterspeelzaalwerk te redden door het bestuurlijk onder te brengen bij het basisonderwijs leidde niet alleen tot een proces van bestuurlijke vernieuwing. Ze bleek ook een impuls voor een versterking van de kwaliteit en voor het realiseren van nieuwe mogelijkheden om ontwikkelingen op elkaar af te stemmen die tot dan toe tamelijk geïsoleerd naast elkaar plaats vonden, zoals regulier beleid en onderwijsachterstandenbeleid.

Richtinggevend voor SPH zijn de drie P's van het Peuterspeelzaalwerk: Profilering als een laagdrempelige organisatie met expertise op het gebied van de ontwikkeling van jonge kinderen, Positionering van de peuterspeelzaal als de best mogelijke voorbereiding op het basisonderwijs en Professionalisering door binnen een transparante lerende organisatie te werken met gekwalificeerd personeel.

Bestuurlijke integratie en vernieuwing

Peuterspeelzaalwerk noch basisonderwijs kunnen op eigen kracht alle problemen oplossen die kunnen optreden in de ontwikkeling van kinderen. Ze vooronderstellen elkaar en dienen in samenhang met elkaar te opereren. Er is op lokaal niveau meer dan ooit behoefte aan de realisering van een sluitende aanpak voor 0- tot 12-jarigen, zodat kinderen zich via een ononderbroken lijn en in een stabiele omgeving kunnen ontwikkelen. Dat betekent: inhoudelijke en pedagogische afstemming tussen eerder onafhankelijk van elkaar opererende instellingen, meer lijn in de vroegtijdige onderkenning en signalering van problemen, versterking van de relatie van peuterspeelzaal en school met ouders en de buurt, versterking van het laagdrempelige karakter van de peuterspeelzaal.

Dat vraagt om regievoering. Het onderbrengen van beide werksoorten in eenzelfde bestuurlijk construct maakt zo'n regievoering stukken eenvoudiger. Daarbij is het streven van zowel de gemeente als van de SPH erop gericht om peuterspeelzaal en basisschool ook fysiek te koppelen, dat wil zeggen op één locatie te huisvesten. Op dit moment geldt dat voor 18 van de 35 peuterspeelzalen - de andere zijn zelfstandig gehuisvest of ondergebracht in een wijkcentrum. Van deze koppeling verwachten we niet alleen meer inhoudelijke afstemming, maar ook een positief effect op de toeleiding van ouders en kinderen naar de peuterspeelzaal. Juist ook uit moeilijk bereikbare groepen. Mede met het oog op deze groepen is inmiddels een inkomensafhankelijke ouderbijdrage ingevoerd.

Onderdeel van de bestuurlijke integratie is ook de integratie van 'regulier' en gespecialiseerd' peuterwerk, nu nog ondergebracht in verschillende zalen. Op 1 augustus 2003 moeten peuters - afhankelijk van hun behoeften – op alle locaties in aanmerking kunnen komen voor het zogenoemde plusaanbod dat nu nog gekoppeld is aan het gespecialiseerde peuterwerk voor specifieke doelgroepen: extra dagdelen per week, extra aandacht door meer gekwalificeerde leidsters, individuele aandacht of kleinere groepen, gespecialiseerde programma's, en/of extra opvoedingsondersteuning voor de ouders. Daarbij past de beleidskeuze van de gemeente om naar analogie van de gewichtenregeling in het basisonderwijs te werken met een peutergebonden financiering: voor peuters komt een hoger bedrag beschikbaar naarmate zij een hoger risico lopen ontwikkelings- en onderwijsachterstanden op te lopen. Ongeveer 30% van de peuters komt daarvoor in aanmerking.

Passend bij het streven naar een sluitende aanpak zien we het peuterspeelzaalwerk als een basisvoorziening voor alle kinderen. In de Den Bossche situatie is de populatie van 2- en 3-jarigen – ook in de prognoses - redelijk stabiel. Het aantal kinderen schommelt tussen de 3050 en de 3200 kinderen. Op dit moment maken ongeveer 1350 peuters gebruik van één van de bestaande 35 voorzieningen. Dat is 42,5% van de populatie, en ca. 65% van alle peuters die geen kinderdagverblijf bezoeken. Voor de periode tot 2006 ligt ons streefcijfer op 65% van de doelgroep.

Kwaliteitsimpuls peuterspeelzaalwerk

Het beleid zet stevig in op een versterking van het management en op professionalisering van het peuterspeelzaalwerk. Onder de directie, in opdracht van de Stichting uitgevoerd door het bovenschools management van Signum, is de operationele leiding in handen van zogenoemde regieleidsters. Van deze functionaris wordt een opleiding op HBO-niveau gevraagd. Er zijn op dit moment vier regieleidsters, van wie er drie elk een aantal peuterspeelzalen aansturen (één regieleidster op ongeveer 500 peuters). De vierde is belast met het facilitaire proces. Vooralsnog bezetten zij samen 2,5 formatieplaats.

De peutergroepen zelf bestaan uit maximaal 15 peuters en worden geleid door twee volwassenen, van wie minstens één gekwalificeerd is op MBO-niveau. Onze ambitie is om toe te groeien naar twee gekwalificeerde leidsters per groep. Naast externe professionalisering van de leidsters, scheppen we ruimte voor leren van elkaar door structureel inhoudelijk werkoverleg mogelijk te maken.

Bij het werven van nieuw personeel streven we ernaar meer personeel aan te trekken met een niet-Nederlandse culturele achtergrond. Niet alleen om de wervingskracht naar allochtone ouders toe te versterken maar ook om het interculturele karakter van het aanbod stevig te verankeren.

Ook in andere opzichten zetten we in op een versterking van het pedagogisch beleid. Dat geldt ook voor het ouderbeleid. De samenwerking met andere jeugzorg- en welzijnsvoorzieningen staat eveneens hoog op de agenda. Alle onderdelen van de pedagogische keten vragen om een versterking-in-samenhang.

Ontwikkelingen

Op de beleidsagenda staat een verkenning van de mogelijkheden om op termijn de scheiding tussen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk op te heffen. Idealiter bestaat er één voorschools model waarbinnen maatwerk mogelijk is en waarbinnen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de onderscheiden partners (rijk, gemeente, ouders, marktpartijen) helder zijn aangegeven. Binnen dat model zouden ook andere voorzieningen voor jonge kinderen en hun ouders moeten participeren om aldus een integrale, sluitende aanpak mogelijk te maken.

Één van de redenen waarom ouders kiezen voor kinderopvang boven peuterspeelzaalwerk is gelegen in de beperkte openstelling van het laatste. Daarom wordt in enkele pilots bekeken of het mogelijk is in peuterspeelzalen halve dagopvang te realiseren.

Een andere ontwikkeling binnen dit integrale denken is het Brede scholenbeleid. Op dit moment bestaan er drie Brede Bossche Scholen, een vierde is in ontwikkeling en in de toekomst zullen er meer volgen.

Nog een stap verder gaat de experimentele ontwikkeling van een nieuw educatief centrum, inmiddels Wittering.nl gedoopt, voor 0- tot 12- en mogelijk zelfs 14-jarigen. Dit laatste door de verbinding met een junior college. Het gaat hier om een samenwerkingsproject van Signum en KPC Groep. In dit project wordt voortgeborduurd op een trend in het denken om veel sterker te focussen op kenmerken van de ontwikkeling van kinderen en de noodzaak daarop in te spelen met voorzieningen.

In dit centrum, dat in 2004 zijn deuren opent, staan het leren en de ontwikkeling van kinderen centraal. Dat vraagt om vloeiende(r) overgangen tussen - voor een deel nog aan leeftijd gekoppelde - voorzieningen, een andere inrichting van het curriculum (zonder iets af te doen aan het streven de kerndoelen te realiseren), een stevige koppeling tussen leren op school en leren buiten school, andere indelingen van groepen, andere wijzen van toetsing, andere vormen van begeleiding (met alle consequenties van dien voor de opbouw van een gedifferentieerd personeelsbestand), een flexibelere inrichting van het gebouw, en uitgebreide mogelijkheden voor wat traditioneel 'buitenschoolse opvang' heet.

Kansen benut – kansen gekeerd

Lokaal onderwijsbeleid betekent onder meer kansen benutten die zich voordoen. In Den Bosch deed zich de mogelijkheid voor om twee soorten voorzieningen te koppelen die zich tot dan toe relatief onafhankelijk van elkaar ontwikkeld hadden, met alle nadelen van dien voor de kinderen. Met onze andere partners hebben we daarvan gebruik gemaakt. Daarop zijn we trots, vooral omdat we ervan overtuigd zijn dat dit de kansen van onze jongste inwoners op een goede start aanzienlijk zal verhogen.

Professionalisering en schaalvergroting gaan ook in Heerlen hand in hand

(Werkbezoek Heerlen. Ton Biesta)

De Stichting Peuterspeelzaalwerk Heerlen (PWH): de fusie is een feit

“Donderdag 16 december zijn de fusiedocumenten getekend. Per 1 januari treedt de nieuwe Stichting Peuterspeelzaalwerk Heerlen in de plaats van alle tot dusver bestaande stichtingen. De gemeente Heerlen zal de komende jaren flink gaan investeren in het peuterspeelzaalwerk om de gewenste verdere professionalisering mogelijk te maken”.

Hiermee begint de 4e Nieuwsbrief ‘Fusieproces peuterspeelzalen Heerlen’ van december 2002. Tot eerste directeur van de nieuwe stichting is inmiddels Ger Boekee benoemd. Vrijdag 29 november 2002 had ik met Ger, die nauw bij de totstandkoming van de nieuwe stichting was betrokken, in Heerlen een gesprek over de ontwikkelingen rond het peuterspeelzaalwerk in zijn gemeente. Een deel van wat er in dat gesprek aan de orde kwam, is in dit verslag verwerkt.

De Heerlense peuterspeelzalen werkten reeds zo’n 10 jaar samen

De 25 peuterspeelzalen in Heerlen, vallend onder 17 besturen, werkten reeds zo’n 10 jaar in federatief verband samen. Alle organisaties voor peuterspeelzaalwerk waren lid van de (vereniging) Federatie Peuterspeelzaalwerk Heerlen (FPH). De FPH vervulde een dienstverlenende en ondersteunende rol ten behoeve van haar leden. Alleen de FPH had een subsidierelatie met de gemeente Heerlen. De FPH had geen zeggenschap over het beleid dat de betrokken organisaties voor peuterspeelzaalwerk voerden.

De 25 autonome peuterspeelzalen hadden dus geen van alle een subsidierelatie met de gemeente Heerlen. De meeste peuterspeelzalen werkten met vrijwilligers. Enkele peuterspeelzalen hadden wel personeel in dienst. Het in dienstzijnde personeel werd betaald op basis van het minimum loon. De personeelskosten werden gedekt uit de ouderbijdragen. Mede hierdoor waren er tussen de peuterspeelzaalorganisaties nogal grote verschillen in de hoogte van de ouderbijdragen (variërend van € 15 tot € 34 per maand voor 2 dagdelen). Toen in 1998 de salarisregeling ‘Zelfstandige Peuterspeelzalen’ in werking trad, had dit voor de peuterspeelzalen die met betaalde leidsters werkten, grote gevolgen. De gemeente Heerlen verleende de betrokken peuterspeelzalen toen via de FPH een structurele subsidie in de loonkosten.

Enige jaren geleden vond er een eerste samenbundeling van krachten plaats. De bedoeling was destijds te komen tot 4 grotere organisaties verdeeld over 4 regio’s. Er kwamen er echter 3 in plaats van 4. Zes organisaties, allemaal één peuterspeelzaal exploiterend, gaven er toen de voorkeur aan om zelfstandig te blijven. Door de clustering ontstond reeds enige uniformiteit in beleid en gewenning aan samenwerking.

De komst van de VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) zorgde vanaf november 2001 voor een flinke professionaliseringsimpuls. Maar liefst 10 van de 25 peuterspeelzalen kregen met VVE te maken. Het VVE programma werkt met 4 dagdelen i.p.v. de gebruikelijke 2 of 3 dagdelen. Daardoor zijn 3 zalen met nieuwe locaties gestart, waardoor er inmiddels in 13 zalen het programma Piramide wordt gebruikt.

De reeds eerder doorgevoerde clustering en de komst van de VVE bleken een positieve invloed te hebben gehad op de volgende professionaliseringsslag, de uiteindelijke fusie. Eén van de organisaties met 2 peuterspeelzalen onder haar beheer haakte echter af en gaf er de voorkeur aan om niet mee te gaan in de nieuwe organisatie.

De gezamenlijke peuterspeelzalen bereiken zo’n 1.200 peuters. Hetgeen neerkomt op een bereik van 65 % á 70 % van het totaal van de Heerlense peuters.

Totaal 26 peuterspeelzalen gaan op in de Stichting Peuterspeelzaalwerk Heerlen

Bij de fusie zijn 8 afzonderlijke stichtingen voor peuterspeelzaalwerk betrokken:

• De stichting Peuterspeelzaalwerk Heerlen ‘Ritsaert’ met 8 peuterspeelzalen;
• De stichting Peuterspeelzaalwerk Heerlen ‘Witsaert’ met 6 peuterspeelzalen;
• De stichting Peuterspeelzaalwerk Hoensbroek ‘Adelaert’ met 6 peuterspeelzalen
• De stichting Peuterspeelzaal ‘’t Heitje’ met 2 peuterspeelzalen;
• De stichting Peuterspeelzaal Welten (Martijntje);
• De stichting Peuterspeelzaal ‘de Belhameltjes’;
• De stichting Peuterspeelzaal ‘’t Kempke’;
• De stichting Peuterspeelzaal Pino.

In feite gaat het in Heerlen om 9 participanten. Behalve de 8 afzonderlijke stichtingen voor peuterspeelzaalwerk gaat ook de Federatie Peuterspeelzaalwerk Heerlen in de nieuwe organisaties op. De federatie heeft de afgelopen jaren een aantal praktische, meest beheersmatige diensten ten behoeve van de aangesloten stichtingen verricht.

Aanleiding fusie

Zoals reeds vermeld werkten tot voorkort het merendeel van de Heerlense peuterspeelzalen met uitsluitend vrijwilligers. De aanleiding tot het samenvoegingproces en de behoefte aan een verregaande professionalisering van het Heerlense peuterspeelzaalwerk is vooral gelegen in de vele ontwikkelingen binnen het peuterspeelzaalwerk, die elkaar in de afgelopen jaren in een hoog tempo opvolgden. Zo kwam de peuterspeelzaal steeds meer in beeld als belangrijke voorschoolse educatieve voorziening. De komst van de VVE speelde hierbij een belangrijke rol. Tegelijkertijd kreeg het peuterspeelzaalwerk ook in Heerlen een steeds duidelijker plaats binnen het lokaal jeugdbeleid en het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid.

In de oriënteringsfase toonden de betrokken stichtingsbesturen zich in zijn algemeenheid voorstander van een fusie en wilden hier op basis van een goed plan aan meewerken. Men was het er over eens dat een verregaande professionalisering vanuit één organisatie beter aangestuurd kan worden. Hierbij was het voor de betrokken besturen van essentieel belang dat de professionalisering plaats zou vinden op basis van uniforme uitgangspunten voor alle peuterspeelzalen (VVE- en niet VVE-zalen).

Met de fusie willen de betrokken organisaties het peuterspeelzaalwerk naar het niveau tillen van een hoogwaardige basisvoorziening. Die een belangrijke inbreng dient te leveren in domeinen als preventie en lokaal jeugdbeleid met dwarsverbanden met bijvoorbeeld onderwijs en kinderopvang. In oktober 2002 verscheen het strategische ontwikkelingsplan professionalisering 2003 – 2005. Genoemd plan vormt voor de gemeente Heerlen een beleidsdocument, dat ook in zijn consequenties door de gemeente Heerlen werd onderschreven.

Gefaseerd traject professionalisering

De professionalisering van het Heerlense peuterspeelzaalwerk zal in 4 stappen gefaseerd geschieden. Nadat per 1.1.2003 de fusie een feit is, zal de eerste professionaliseringsstap worden gezet (5 peuterspeelzalen). In 2004 gevolgd door 11 peuterspeelzalen, in 2005 door 4 peuterspeelzalen en tenslotte in 2006 de laatste 6 peuterspeelzalen. De totale structurele meerkosten zullen uiteindelijk ruim € 500.000 per jaar bedragen.

Bij het bepalen van de volgorde van professionalisering werden in het voortraject een aantal criteria gehanteerd, die betrekking hadden op aan de fusie verbonden randvoorwaarden, de mogelijkheid om aan te haken bij kansrijke ontwikkelingen (bredeschool), bijdrage oplossing concrete knelpunten, bestendiging van in de praktijk gegroeide situatie en de grootste achterstand ten opzichte van de streefsituatie.

Uniformering van beleid

De nieuwe stichting maakt een onderscheid in de basis- en de plusfunctie (VVE peuterspeelzalen). De basisfunctie geldt voor alle peuterspeelzalen en vereist minstens één beroepskracht op een groep van circa 14 peuters. De meest ideale situatie, die uitgaat van 2 beroepskrachten op een groep van circa 14 peuters, wordt op dit moment niet haalbaar geacht. Aangezien de steun van een 2e volwassene vereist is, zal er naast de beroepskracht een vrijwilligster worden ingezet. Bij de VVE peuterspeelzalen zullen er op de driejarige groepen van circa 14 peuters twee beroepskrachten worden ingezet.

De komende tijd zal er gewerkt worden aan allerlei verdere organisatorische en meer inhoudelijk uniformering van beleid. Inmiddels heeft het stafbureau al aardig vorm gekregen. Naast de directeur zijn er op 1 januari 2003 verder onder andere 2 clustermanagers, 2 stafmedewerkers (pedagogisch beleid en kwaliteitsbeleid) en een personeelsconsulent begonnen.

Tot slot

Het fusieproces wordt begeleid door het bureau Arthur Jansen Advies uit Eijsden. Aan het gehele fusietraject liggen een strategisch ontwikkelingsplan en een plan ten behoeve van de bestuurlijke organisatie, management en facilitair bureau ten grondslag. De plannen zijn compact en goed leesbaar. Het proces verloopt tot nu toe voorspoedig. Uiteraard werden en worden met name de leidsters geconfronteerd met het inleveren van een groot deel van hun autonomie. Wat niet altijd even gemakkelijk is. Alle betrokkenen worden via een Nieuwsbrief periodiek op de hoogte gehouden van de voortgang van de fusie. Daarnaast zijn er nog informatiebijeenkomsten. Voor een aantal besturen betekent de realisering van de fusie een opluchting. De afgelopen jaren bleken ook een aantal besturen gebukt te gaan onder continuïteitsproblemen en een toenemende ingewikkeldheid van wet- en regelgeving.

Verder wordt er de komende periode extra aandacht besteed het peuterspeelzaalwerk bij de lokale politiek en betrokken lokale partners, werkzaam op het terrein van het jonge kind, onder de aandacht te brengen.

We zullen de komende tijd de interessante ontwikkeling de verdere ontwikkelingen op de voet volgen.

Ton Biesta

Handreiking peuterspeelzaalbeleid (Oktober 2004)

De Handreiking Peuterspeelzaalbeleid behandelt de inbedding van het peuterspeelzaalwerk in het lokale jeugdbeleid en in het bijzonder in de sluitende aanpak 0-6 jarigen. Daarnaast wordt ingegaan op de aspecten van professionalisering, kwaliteitseisen behorende bij de verschillende ambitieniveaus en de bekostiging. Als bijlage is een modelverordening toegevoegd, evenals enkele voorbeeldformulieren voor aanmelding en overdracht.

U kunt de handreiking zelf downloaden.

Rapportage Kengetallen bedrijfsvoering 2003 voor het peuterspeelwerk & Expertmodellen binnenkort verkrijgbaar. (November 2004)

Syneff Consult en AYIT Consultancy heeft in opdracht van de Mogroep een onderzoek verricht naar de bedrijfsvoering binnen het peuterspeelzaalwerk op analoge wijze zoals dat voor de kinderopvangsector is gedaan. Er werden empirisch actuele kengetallen opgesteld voor de bedrijfsvoering, de kosten, de inkomsten, het bedrijfsresultaat en kwaliteitsaspecten van het peuterspeelzalenwerk. Deze kengetallen geven een realistisch beeld van bestaande situatie in 2003 en maken vergelijkingen mogelijk naar ambitieniveau en naar categorie van organisatorische inbedding: zelfstandig gevestigde peuterspeelzalen, peuterspeelzalen binnen welzijnsorganisaties en binnen kinderopvangorganisaties.

Er werden modellen voor de beoordeling van kostprijzen en vraagprijzen, cq. benodigde ouderbijdrages en subsidies ontwikkeld. De modellen sluiten zoveel mogelijk aan op de definities van de Modelverordening Peuterspeelzalenwerk.

Nadere informatie bij Conny Diersman (diersmann@mogroep.nl) van het project Sterk Peuterspeelzaalwerk in bedrijfsvoering van de MO-groep.

Peuterspeelzalen en Voorscholen in de 4 grote steden gescheiden? / 'Voorschool koppelen aan basisschool' (VOS/ABB) (Mei / juni 2005)

23 mei 2005

Peuters moeten naar voorscholen die direct zijn gekoppeld aan basisscholen. Door een goede aansluiting kan voorkomen worden dat jonge kinderen al met een achterstand instromen in het basisonderwijs. Dat staat in een gezamenlijk plan van VOS/ABB en AOb, die hierover in gesprek willen gaan met de vier grote steden.

De vier grote steden hebben eerder het plan gelanceerd om leerplicht in te stellen voor kinderen van 2,5 tot vier jaar voor enkele dagdelen per week. Dat vindt VOS/ABB politiek onhaalbaar en ongewenst. "Met de oprichting van goede voorscholen kunnen we hetzelfde doel bereiken zonder zo'n leerplicht voor peuters", zegt Joop Vlaanderen van VOS/ABB, die het plan mede heeft ontwikkeld.

Uitgangspunt van het plan voor voorscholen is dat investeren in kinderen in de vroegste periode kan maken dat het toekennen van een gewicht aan een kind op latere leeftijd niet meer nodig zal zijn. "Anders gezegd: als kinderen geen achterstand oplopen, hoeft die later ook niet weggewerkt te worden", aldus Vlaanderen.

Doorlopende leerlijn

De voorschool voor peuters vanaf 2,5 jaar wordt volgens dit plan verbonden aan de basisschool, en het programma-aanbod wordt ontwikkeld en uitgevoerd in samenspraak met en onder eindverantwoordelijkheid van het basisonderwijs. Hierdoor kan een doorlopende ontwikkellijn naar groep 1 ontstaan. Daarin verschillen deze voorscholen van de huidige peuterspeelzalen.

De koppeling aan een basisschool heeft als bijkomend voordeel dat ouders daar toch al komen om oudere kinderen naar school te brengen. Alle kinderen kunnen dan naar één adres en dat is aantrekkelijk voor ouders.. Volgens het plan moet er een duidelijke scheiding zijn tussen kinderopvang (crêches) aan de ene kant en educatie aan de andere kant (voorscholen).

Niet zwart, maar gemengd

Momenteel valt de voorschoolse educatie (voornamelijk peuterspeelzalen) onder verantwoordelijkheid van de gemeente. Er zijn al peuterspeelzalen die zich professionaliseren tot een voorschool, specifiek gericht op de doelgroep anderstalige kinderen. Daardoor zijn het meestal 'zwarte' voorscholen. Het plan van VOS/ABB en AOb is gericht om gemengde voorscholen, omdat het aanbod voor iedereen openstaat en aantrekkelijk is, terwijl de ouderbijdrage gedifferentieerd kan zijn.

Bekostiging

Voor de bekostiging van de voorscholen denken VOS/ABB en AOb aan de geldstromen die er nu zijn voor gewichtenregeling (dit geld gaat rechtstreeks naar de scholen), de VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) en de schakelklassen. Het VVE-geld gaat deels naar de basisscholen, deels naar de gemeenten. VOS/ABB vindt dat de bekostiging van het onderwijs piramidevormig moet zijn: breed aan de basis (de jongste leerlingen) en aflopend naar de top (tot startkwalificatie cq afgeronde vo-opleiding).

De VOS/ABB is de grootste werkgeversorganisatie in het onderwijs.